Verzuim zonder ingebrekestelling: wanneer een brief niet nodig is
Gepubliceerd · bijgewerkt · 1× op bronnen gecontroleerd
Verzuim is het moment waarop de verkoper juridisch te laat is. Pas dan gaan bepaalde rechten open, zoals ontbinding van een koop met een particulier (art. 6:265 lid 2 BW). Meestal ontstaat verzuim door een ingebrekestelling: een schriftelijke aanmaning met een redelijke termijn (art. 6:82 lid 1 BW). De wet noemt drie gevallen waarin die brief niet nodig is (art. 6:83 BW).
Wat is verzuim precies?
De verkoper is in verzuim zolang de prestatie uitblijft nadat zij opeisbaar is geworden en aan de eisen van art. 6:82 en 6:83 BW is voldaan (art. 6:81 BW). Geen verzuim is er voor zover de vertraging hem niet kan worden toegerekend, of als nakoming al blijvend onmogelijk is. In dat laatste geval heb je geen verzuim nodig om verder te gaan; zie koop ontbinden.
De drie gevallen van art. 6:83 BW
| Geval | Wat de wet zegt | Voorbeeld bij een auto |
|---|---|---|
| a. Fatale termijn | Een voor de voldoening bepaalde termijn verstrijkt zonder nakoming, tenzij de termijn een andere strekking heeft | In het koopcontract staat dat de auto uiterlijk op een vaste datum geleverd wordt, en jullie bedoelden dat als harde einddatum |
| b. Schadevergoeding | De verbintenis strekt tot schadevergoeding als bedoeld in art. 6:74 lid 1 BW en wordt niet terstond nagekomen | Je hebt de verkoper aansprakelijk gesteld voor sleep- en expertisekosten en hij betaalt niet |
| c. Mededeling van de verkoper | Je moet uit een mededeling van de verkoper afleiden dat hij in de nakoming zal tekortschieten | De verkoper mailt: “Voor dat gebrek doe ik niets, dat is uw probleem” |
Geval a: is de termijn echt fataal?
Hier gaat het vaak mis. Een afgesproken datum leidt volgens art. 6:83 onder a BW alleen tot verzuim als niet blijkt dat de termijn een andere strekking heeft. Een leverdatum in een contract kan fataal bedoeld zijn; een “streefdatum” voor een reparatie meestal niet. Staat er niets over, ga er dan niet van uit dat de termijn fataal is.
Geval c: de weigering op papier
Een duidelijke weigering is de meest voorkomende situatie bij autogebreken. De verkoper zegt dat het gebrek slijtage is, of dat je het zelf hebt veroorzaakt, en weigert herstel. Daaruit moet je afleiden dat hij niet zal nakomen, en dan treedt het verzuim zonder ingebrekestelling in (art. 6:83 onder c BW).
Bij een consumentenkoop geeft een weigering ook een directe route naar ontbinding of prijsvermindering: de verkoper heeft dan geweigerd de zaak aan de overeenkomst te laten beantwoorden (art. 7:22 lid 5 onder a BW). Wil je de auto door een andere garage laten herstellen op kosten van de verkoper, dan vraagt de wet wel een schriftelijke aanmaning (art. 7:21 lid 6 BW).
Let op
Of een van de drie gevallen geldt, beslist uiteindelijk de rechter, niet de koper. Heb je twijfel, stuur dan toch een ingebrekestelling. Kan de verkoper tijdelijk niet nakomen of is aanmanen nutteloos, dan volstaat een schriftelijke mededeling dat je hem aansprakelijk stelt (art. 6:82 lid 2 BW).
Wat verandert er door het verzuim?
- Schadevergoeding. Voor zover nakoming nog mogelijk is, telt de schadevergoedingsplicht van art. 6:74 lid 1 BW met inachtneming van de regels over verzuim (art. 6:74 lid 2 BW).
- Risico bij de verkoper. Elke onmogelijkheid van nakoming die tijdens het verzuim ontstaat en niet aan jou te wijten is, wordt aan de verkoper toegerekend, tenzij je de schade ook bij behoorlijke en tijdige nakoming had geleden (art. 6:84 BW).
- Laat aanbod mag je weigeren. Biedt de verkoper na het intreden van het verzuim alsnog herstel aan, dan mag je dat weigeren zolang hij niet ook de inmiddels verschuldigde schadevergoeding en kosten aanbiedt (art. 6:86 BW).
- Ontbinding. Kocht je van een particulier en is herstel nog mogelijk, dan ontstaat de bevoegdheid tot ontbinding pas bij verzuim (art. 6:265 lid 2 BW). Een tekortkoming van geringe betekenis rechtvaardigt geen ontbinding (art. 6:265 lid 1 BW).
Veelgestelde vragen
De verkoper zegt aan de telefoon dat hij niets gaat doen. Is hij dan in verzuim?
Mogelijk wel: verzuim treedt zonder ingebrekestelling in wanneer je uit een mededeling van de verkoper moet afleiden dat hij in de nakoming zal tekortschieten (art. 6:83 onder c BW). Een telefoongesprek is achteraf lastig te bewijzen. Vraag hem zijn weigering per e-mail te bevestigen, of bevestig het gesprek zelf schriftelijk.
We spraken af dat de auto vrijdag klaar zou zijn. Is de garage zaterdag in verzuim?
Alleen als die datum een fatale termijn was. Art. 6:83 onder a BW geldt tenzij blijkt dat de termijn een andere strekking heeft. Bij een reparatie kan een afgesproken datum ook als streefdatum bedoeld zijn. Stuur bij twijfel een korte ingebrekestelling met een nieuwe, vaste datum.
Wat heb ik eraan als de verkoper in verzuim is?
Zolang nakoming nog mogelijk is, is voor schadevergoeding verzuim nodig (art. 6:74 lid 2 BW). Wordt herstel tijdens het verzuim onmogelijk, dan komt dat voor zijn rekening (art. 6:84 BW). Kocht je van een particulier, dan kun je de koop ontbinden, tenzij het gebrek van geringe betekenis is (art. 6:265 BW).
Bronnen
- Burgerlijk Wetboek Boek 6, art. 6:74, 6:81, 6:82, 6:83, 6:84, 6:86 en 6:265 (geldend van 16 juli 2026) (gecontroleerd 14-11-2026)
- Burgerlijk Wetboek Boek 7, art. 7:21 en 7:22 (geldend van 8 oktober 2026) (gecontroleerd 14-11-2026)