Kostenveroordeling: wie betaalt de kosten van de rechtszaak?

Gepubliceerd 15 november 2026 · bijgewerkt 15 november 2026 · 1× op bronnen gecontroleerd

Wie een rechtszaak verliest, kan meer kwijt zijn dan alleen de eigen kosten. In het civiel recht kan de rechter beslissen dat de verliezende partij de proceskosten en buitengerechtelijke kosten van de tegenpartij betaalt. Dat heet een kostenveroordeling. Voor een geschil met een dealer, garage of verkoper over je auto is dat een belangrijke afweging, of je nu zelf begint of een dagvaarding hebt gekregen.

Welke kosten vallen eronder?

Bron: Rechtspraak, Kostenveroordeling, gecontroleerd op 15 november 2026.

Voor de buitengerechtelijke kosten kan de rechter de staffel uit de Wet normering buitengerechtelijke kosten en het bijbehorende Besluit vergoeding voor buitengerechtelijke incassokosten gebruiken. De wet rekent zulke kosten tot de schade: redelijke kosten om schade en aansprakelijkheid vast te stellen en redelijke kosten om buiten de rechter om betaald te krijgen komen voor vergoeding in aanmerking (art. 6:96 lid 2 onder b en c BW). Lid 2 onder b en c geldt niet voor zover in je zaak de regels over de proceskosten van toepassing zijn (art. 6:96 lid 3 BW, met art. 241 Rv).

Liquidatietarief: winnen is niet alles terugkrijgen

Advocaten bepalen zelf hun tarief, en die tarieven kunnen sterk verschillen. De rechter vergoedt niet automatisch wat jouw advocaat rekent: hij begroot de kosten volgens het liquidatietarief. De geliquideerde kosten kunnen daardoor afwijken van je werkelijke kosten. Vraag daarom bij het eerste gesprek met je advocaat naar een inschatting van de kosten.

Ook andere kosten liggen in eerste instantie bij jezelf. Schakel je een deskundige in, bijvoorbeeld om een gebrek aan de motor te laten vaststellen, dan betaal je die. Roep je een getuige op, dan betaal je diens vergoeding voor tijd, reiskosten en noodzakelijke extra kosten.

Wie betaalt wat bij de kantonrechter?

• Griffierecht. Bij de kantonrechter betaalt alleen de eiser griffierecht. Krijg je als eiser gelijk, dan kan de rechter de gedaagde veroordelen om dat terug te betalen. De bedragen staan bij de kantonrechter.
• Niet reageren. Laat de gedaagde verstek gaan en krijgt de eiser gelijk, dan moet de gedaagde ook de proceskosten van de eiser betalen.
• Laag inkomen. Bij een laag inkomen kun je bij je gemeente bijzondere bijstand voor de griffiekosten aanvragen. Voor een advocaat kun je mogelijk een subsidie van de Raad voor Rechtsbijstand krijgen (een toevoeging), maar die geldt niet voor de kosten van de advocaat van de tegenpartij.

Het risico van niet kunnen innen

Een kostenveroordeling is een uitspraak, nog geen geld op je rekening. Ook als de rechter de verliezer veroordeelt tot betaling van (een deel van) de kosten, is het niet altijd mogelijk die te innen. Weeg dat mee voordat je een procedure begint, net als het risico dat je zelf in de kosten wordt veroordeeld. Wil je een rechtszaak vermijden, kijk dan eerst naar een ingebrekestelling of de Geschillencommissie Voertuigen. In hoger beroep kan ook het gerechtshof de verliezende partij veroordelen tot (een deel van) de proceskosten van de andere partij.